Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Służebność przeprowadzenia wodociągu

4.4.2019, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Służebność przeprowadzenia wodociągu przez inną nieruchomość może być ustanowiona nie tylko na rzecz przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w formie służebności przesyłu ale także na rzecz osoby prywatnej jako służebność gruntowa.

Służebności gruntowa to specjalne prawo polegające na obowiązku znoszenia ingerencji innej osoby w nieruchomość obciążoną, albo na obowiązku zaniechania wykonywania przez właściciela nieruchomości obciążonej określonych uprawnień wynikających z jej własności. Ustanowienie służebności jest niezbędne przy budowie sieci wodno-kanalizacyjnych. Takie sieci przebiegają przez wiele działek różnych właścicieli i służebność zapewnia tytuł prawny do wybudowania sieci, a następnie ingerowania w nieruchomość w związku z naprawami czy konserwacją infrastruktury.

W polskim prawie jest zasadą ustanowienie służebności gruntowej na podstawie umowy między właścicielami nieruchomości obciążonej i władnącej. Jedynie w drodze wyjątku od tej zasady służebność gruntowa może być ustanowiona przez sąd (tzw. służebność przymusowa - np. uregulowana w art. 145 k.c. służebność drogi koniecznej) albo powstać z mocy prawa (przez zasiedzenie - art. 292 k.c.). Służebność może być odpłatna gdy korzystający ze służebności płaci (np. miesięczny czynsz) właścicielowi działki obciążonej, jak i może być całkowicie nieodpłatna. gdy służebność jest ustanawiana w drodze umowy to od stron tej umowy zależy czy będzie ona odpłatna czy nieodpłatna.

W przypadku gdy sieć wodociąg buduje przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne to ma ono prawo do uzyskania szczególnego rodzaju służebności tzw. służebności przesyłu. Zgodnie z art.  3051 k.c. nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Służebność przesyłu jest przymusowa w tym znaczeniu, że jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z w/w urządzeń to przedsiębiorstwo może żądać jej ustanowienia przez sąd za odpowiednim wynagrodzeniem. Ten przymus działa także w druga stronę tj. jeżeli urządzenia już znajdują się na nieruchomości a przedsiębiorstwo odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń to właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu przez sąd.

Jednak jak wspomniano służebność przesyłu może być ustanowiona wyłącznie na rzecz przedsiębiorcy. Zwykły Kowalski, który chciałby dociągnąć do swojej działki wodociąg poprzez działki sąsiadów nie może uzyskać w tym celu służebności przesyłu. Jednak ten przysłowiowy zwykły Kowalski nie jest w takiej sytuacji całkowicie bezradny. Jak orzekł Sąd Najwyższy – Izba Cywilna: „Okoliczność, iż przepisy Kodeksu cywilnego nie regulują wyraźnie służebności czerpania wody i przeprowadzenia wodociągu, nie oznacza, że ustanowienie takiej służebności nie jest dopuszczalne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że taka służebność spełnia cechy służebności gruntowej określone w art. 285 § 1 KC.” [Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt III CSK 108/15]. Orzeczenie to oznacza, że wskazany zwykły Kowalski jako osoba fizyczna może uzyskać służebność gruntową niemal identyczną jak służebność przesyłu, która na mocy przepisów kodeksu cywilnego przysługuje wyłącznie przedsiębiorcom.

Sąd Najwyższy w w/w Postanowieniu uznał też, że do służebności czerpania wody i przeprowadzenia wodociągu może mieć zastosowanie w drodze analogii przepis z art. 145 k.c., który reguluje przymusowe ustanowienie drogi koniecznej dla nieruchomości która nie ma dostępu do drogi publicznej. Art. 145 k.c. stanowi, że: „Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).”. Analogiczne zastosowanie przepisu do służebności przeprowadzenia wodociągu oznacza, że przymusowego przeprowadzenia wodociągu przez inne działki można domagać się tylko wtedy gdy nasza

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.