Pełna treść artykułu jest dostępna dla zarejestrowanych użytkowników.

Połączenia rurociągów z PE

16.2.2015, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Połączenia rurociągów z instalacją z tworzywa sztucznego powinny być wykonywane zgodnie z wymaganiami ogólnymi oraz uwzględniać specyficzne wymagania producenta danego systemu. Szczegółowe informacje na temat wykonywania połączeń rurociągów z tworzywa sztucznego zawarte są w:

  1. 1) Wymaganiach technicznych COBRTI Instal – zeszyt 7. Warunki Techniczne Wykonywania i Odbioru Instalacji Wodociągowych. [Aut]: M. Płuciennik 2003;
  2. 2) Warunkach Technicznych Wykonywania i Odbioru rurociągów z tworzyw sztucznych. [Aut.]: Furtak, Rabiej, Wild. Wydane przez Polską Korporację Techniki Sanitarnej, Grzewczej i Klimatyzacji – Warszawa 1994 r.

Osiągnięcie wysokiej jakości rurociągów z PE zależy od bardzo wielu czynników. Obok jakości samego wykonania (przede wszystkim gładkość i równość powierzchni zewnętrznej i wewnętrznej rury) najbardziej istotny jest proces zgrzewania.

Powinien on być przeprowadzony każdorazowo w sposób zgodny z przyjętymi standardami oraz z zaleceniami producenta. Przewód wodociągowy przeznaczony do zgrzewania nie może być wypełniony wodą lub inną cieczą.

Rury z PE mogą być łączone z wykorzystaniem różnych technik łączenia, z których podstawowe, to:

  1. 1) połączenia mechaniczne (skręcane);
  2. 1) połączenia przez zgrzewania polidyfuzyjne;
  3. 1) zgrzewanie doczołowe;
  4. 1) zgrzewanie elektrooporowe;
  5. 1) połączenie PE/stal (tuleje kołnierzowe).

Połączenia mechaniczne (skręcane) oraz zgrzewanie polidyfuzyjne można wykonywać w zakresie średnic 20 – 63 (110) mm. Stosowane są one do budowy instalacji ciśnieniowych wody zimnej, instalacji przemysłowych, systemów nawadniania oraz do budowy przyłączy wodociągowych do budynku. Połączenia zgrzewane doczołowo, elektrooporowe, połączenie PE/stal obejmują średnice w zakresie od 20 – 500 mm. Zaleca się ich stosowanie do budowy sieci i instalacji ciśnieniowych do przesyłania wody, paliw gazowych itp.

Rury o większych średnicach są łączone przez zgrzewanie doczołowe, nasuwki, a nawet gwintowanie. Szczegółowe rozwiązania określane są przez poszczególnych producentów. Wszystkie połączenia muszą być wykonane, tak aby była zagwarantowana ich szczelność przy ciśnieniu roboczym oraz próbnym. Szczegółowe parametry oraz warunki montażu różnego rodzaju połączeń podają producenci systemów instalacyjnych oraz wytwórcy urządzeń przeznaczonych do wykonywania połączeń.

Połączenie musi być wykonane zgodnie z wytycznymi producenta elementów połączenia. Wykonanie tego typu połączenia polega na zaciśnięciu, w określony sposób, złączki na rurze. Połączenie staje się szczelne dzięki pierścieniowej (wargowej lub o przekroju kołowym) uszczelce elastycznej znajdującej się w jednym z elementów łączonych (tzw. oring).

Połączenie mechaniczne skręcane stosowane jest tam, gdzie nie jest możliwe użycie technologii zgrzewania lub tam, gdzie jest to uzasadnione ze względów ekonomicznych.

Połączenia te stosuje się przy budowie przyłączy domowych z rur PE lub przy konstruowaniu instalacji wewnętrznych oraz wykonywaniu instalacji systemów irygacyjnych i zraszających. Nie dopuszcza się użycia tego typu łączników do budowy instalacji gazowych.

Główną zaletą rozwiązania jest bardzo prosty i szybki montaż, z możliwością wielokrotnego wykorzystania kształtek (połączenia rozłączne), oraz brak konieczności używania specjalistycznego sprzętu i narzędzi. Wzajemne zaciśnięcie złączki na rurze jest wykonane przez dokręcenie nakrętki łącznika, wywołując odpowiedni zacisk. Polecanymi narzędziami do wykonania połączeń skręcanych przy użyciu wymienionych złączek są klucze z obejmą paskową (nylonową lub skórzaną) oraz łańcuchowe, które w procesie skręcania równomiernie opasują po całym obwodzie zewnętrzną powierzchnię złączki. Nie należy dopuszczać do powstania uszkodzeń mechanicznych powierzchni złączek skręcanych. Takie uszkodzenia mogą powstać w przypadku stosowania powszechnie używanych kluczy do rur stalowych.

Bardzo szeroki asortyment kształtek z polipropylenu (szybkozłączki) do średnicy 110 mm umożliwiają wykonanie w bardzo prosty sposób szczelnych połączeń. System ten stosowany jest najczęściej w zakresie średnic 20 – 63 mm. Asortyment stosowanych w handlu kształtek pozwala na wykonanie połączeń następujących typów:

  1. 1) połączenia bosych końców przewodów z PE pomiędzy sobą;
  2. 2) połączenia rur z PE z rurami metalowymi poprzez złączki z gwintem wewnętrznym wzmacniane na obwodzie pierścieniem metalowym lub złączki z gwintem zewnętrznym;
  3. 3) zmianę trasy przebiegu rurociągu o kąt 45o i 90o;
  4. 4) połączenie rur PE pomiędzy sobą z jednoczesną zmianą średnicy rury (złączki redukcyjne);
  5. 5) wykonanie rozgałęzienia typu T (trójniki);
  6. 6) wykonanie rozgałęzienia typu T (trójniki) z redukcją jednej ze średnic przewodu;
  7. 7) wcięcie do rurociągu magistralnego;
  8. 8) przejście na połączenie kołnierzowe.

Połączenia, przy użyciu wyżej wymienionych złączek, dokonuje się przez wciśnięcie prostopadle uciętej i sfazowanej rury w gniazdo z uszczelką, a następnie przez silne dokręcenie nakrętki zaciskowej ręką (średnica do 32 mm) wraz z pierścieniem zaciskowym i tuleją zaciskową. Ucięta i wykalibrowana rura winna być przedtem nasmarowana np. płynem do mycia naczyń. Do cięcia rur PE należy używać tylko narzędzi specjalnie do tego celu przeznaczonych. Mogą to być:

  1. 1) nożyce małe (do cięcia rur PE o średnicach do 32 mm);
  2. 2) nożyce duże (do cięcia rur PE o średnicach do 63 mm);
  3. 3) gilotyna śrubowa (do cięcia rur PE o średnicach do 225 mm);

Szczelność połączenia zapewnia uszczelka, a specjalny pierścień zaciskowy uniemożliwia wysunięcie się rury z gniazda złączki. Za pomocą tego typu kształtek można konstruować sieci i instalacje na ciśnienie robocze do 16 barów.

Przy połączeniach gwintowanych (złączka ma na korpusie gwint rurowy) zaleca się stosowanie do uszczelniania wyłącznie taśmy teflonowej lub specjalnego sznura z tworzywa sztucznego powleczonego pastą elastomerową (np. Loctite 55). Podczas wykonywania połączeń PE – stal zaleca się wykorzystywać do tego celu złączki z tworzywa sztucznego zakończone gwintem zewnętrznym. Niektórzy producenci tego typu złączek zalecają wprowadzenie do wnętrza rury PE specjalnej cienkiej tulejki z kołnierzem ze stali nierdzewnej w celu zabezpieczenia rury przed zmianą średnicy zewnętrznej w trakcie zaciskania złączki.

Rysunek 7.2.3.4./1. Złączka zaciskowa stosowana dla przewodów wodociągowych, na przykładzie systemu POLYRAC

1) korpus złączki – kopolimer PP, 2) nakrętka – kopolimer PP, 3) uszczelka wargowa – guma NBR, 4) tuleja dociskowa – kopolimer PP, 5) pierścień zaciskowy – POM poliacetal

Rury LPE w instalacjach wewnętrznych można łączyć za pomocą:

  1. 1) złączek zaciskowych skręcanych z pierścieniem przeciętym;
  2. 2) złączek zaciskowych skręcanych z pierścieniem pełnym wciskanym praską.

Zmiany trasy przewodów mogą być wykonywane zarówno przy użyciu specjalnych kształtek, jak też przy zginaniu. Niedozwolone jest formowanie łuków na gorąco na budowie. Dopuszcza się zginanie na zimno rur polietylowych na budowie, jednak pod warunkiem dostosowania minimalnego promienia gięcia do temperatury otoczenia.

Tabela 7.2.3.4./1. Wielkość promienia gięcia rur PE w zależności od temperatury otoczenia

Temperatura otoczenia [oC]

 

Min. promień gięcia rur [m]

 

20

 

20xDn

 

10

 

35xDn

 

0

 

50xDn

 

Do budowy sieci gazowych i wodociągowych z PE stosowane są dwie główne metody wykonywania połączeń:

  1. 1) zgrzewanie doczołowe (czołowe);
  2. 2) zgrzewanie elektrooporowe.

Trzecim typem zgrzewania jest zgrzewanie polidyfuzyjne (kielichowe). Technologia ta jest stosowana tylko przy budowie instalacji wewnętrznych ciśnieniowych z tworzyw sztucznych z grupy poliolefin (PP, PB, PE) do średnicy maksymalnej 63 mm. Nie wykorzystuje się jej przy budowie sieci wodociągowych, czy gazowych z PE.

Za zgrzewalne uważa się rury i części składowe rurociągów z PE o wskaźniku płynięcia 0,2–1,3 g/10 minut (MFI5/190 według ISO 4440). Podczas wykonywania zgrzewania zaleca się, aby wskaźnik płynięcia wynosił przy zgrzewaniu:

  1. 1) doczołowym 0,3–1,3g/10 minut;
  2. 2) elektrooporowym 0,2–1,3g/10 minut.

Dopuszcza się zgrzewanie PE–HD z PE–MD przy spełnieniu warunków dotyczących wskaźnika płynięcia.

W przypadku zastosowania materiałów o różnej gęstości i przy spełnieniu warunków dotyczących wskaźników płynięcia, mogą być stosowane następujące rozwiązania:

  1. 1) rury z PE-HD – kształtki z PE-HD;
  2. 2) rury z PE-HD – kształtki z PE-MD;
  3. 3) rury z PE-MD – kształtki z PE-MD;
  4. 4) rury z PE-MD – kształtki z PE-HD;

przy zachowaniu podanych wyżej zakresów wskaźnika płynięcia.

Duża część firm zaleca stosowanie rur i kształtek wykonanych z tego samego materiału. Z reguły produkuje się złączki z PE-MD i stosuje się do połączeń zgrzewanych z rurami PE-HD i PE-MD. Grubość ścianek łączonych elementów winna być bardzo zbliżona do siebie; łączyć można tylko części z tej samej klasy ciśnienia. Ponadto można zgrzewać rury kombinowane, w tym strukturalne oraz wielowarstwowe (PE/PP).

Zgrzewanie czołowe poszczególnych elementów w celu ich połączenia (rura-rura, rura-złączka, złączka-złączka) polega na nagrzaniu ich końców do właściwej temperatury i dociśnięciu,

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.